Summary of "Disasters and Disaster Management in India"
Disasters have increased in frequency and intensity worldwide, affecting both developed and developing nations, though countries with lower human development face greater risks and losses. Floods are the most common disasters, while droughts are the deadliest, accounting for nearly half of disaster-related deaths. Asia records the highest disaster casualties, with India, China, and Bangladesh being especially vulnerable. India’s unique geographical location, varied geology, and high population pressure make it highly disaster-prone despite occupying only two percent of the world’s land area.
Different regions of India face distinct disaster risks. Northern and north-eastern regions are vulnerable to earthquakes, landslides, and floods due to high seismic activity. Eastern India suffers frequent floods, cyclones, droughts, and heatwaves, while western India experiences droughts, cyclones, floods, and wind erosion. The southern coastal regions are prone to cyclones, sea erosion, landslides, and tsunamis. Major disasters include the Gujarat earthquake (2001), tsunami (2004), Mumbai floods (2005), Uttarakhand flash floods, Cyclone Phailin (2013), and the man-made Bhopal Gas Tragedy (1984). The 2004 tsunami highlighted the absence of effective early warning systems.
Disasters severely damage lifeline services such as communication, power, water supply, healthcare, and economic activities, while also causing long-term psychological trauma. Poor communities suffer the most due to dependence on daily wages. Unsafe buildings significantly increase casualties, as only a small percentage of structures in developing countries follow safety norms. The essay stresses strict adherence to building codes, quality materials, approved master plans, and regular technical assessments, especially in earthquake-prone areas.
Disaster management in India involves both state and central governments, with states playing the primary role and the centre providing coordination, resources, and support through various agencies. Rehabilitation is a crucial component, requiring non-routine responses, strong inter-departmental coordination, trained rescue teams, and modern technology. The essay concludes that while disasters cannot always be prevented, their impact can be significantly reduced through preparedness, proper planning, and effective disaster management systems.
"Disasters and Disaster Management in India" എന്ന ലേഖനത്തിന്റെ സംഗ്രഹം
അഞ്ജന മജുംദാറിന്റെ ഈ ലേഖനം ഇന്ത്യയിലെ ദുരന്തങ്ങളുടെയും അവ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള സംവിധാനങ്ങളുടെയും സമഗ്രമായ അവലോകനം നൽകുന്നു. ദുരന്തങ്ങൾ ആവൃത്തിയിലും തീവ്രതയിലും വർധിച്ചുവരികയാണെന്ന് ലേഖനം തുടങ്ങുന്നു. സാങ്കേതിക പുരോഗതി സഹായിക്കുമെങ്കിലും അത് അപര്യാപ്തമാണ്. വികസിതവും വികസ്വരവുമായ രാജ്യങ്ങൾ ദുരന്തങ്ങളെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്നു, എന്നിരുന്നാലും താഴ്ന്ന മാനവ വികസനമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ കൂടുതൽ ദുർബലമാണ്.
ആഗോളതലത്തിൽ ഏറ്റവും സാധാരണമായ ദുരന്തം വെള്ളപ്പൊക്കമാണ്, തുടർന്ന് കാറ്റ്, വരൾച്ച, ഭൂകമ്പം എന്നിവ. എന്നിരുന്നാലും, വരൾച്ചയാണ് ഏറ്റവും മാരകമായത്, പ്രകൃതി ദുരന്തങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മരണങ്ങളിൽ 48 ശതമാനവും വരൾച്ചയാണ്. ഏഷ്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ മരണങ്ങൾ ഉണ്ട്, ഇന്ത്യ, ചൈന, ബംഗ്ലാദേശ് എന്നിവ പ്രത്യേകിച്ചും ബാധിക്കപ്പെടുന്നു.
ഇന്ത്യയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സ്ഥാനവും ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ രൂപീകരണവും അതിനെ ദുരന്തങ്ങൾക്ക് വളരെ സാധ്യതയുള്ളതാക്കുന്നു. ലോകത്തിലെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വിസ്തൃതിയുടെ രണ്ട് ശതമാനം മാത്രമുണ്ടെങ്കിലും, ആഗോള ജനസംഖ്യയുടെ 18 ശതമാനത്തെ ഇന്ത്യ താങ്ങുന്നു, ഇത് പ്രകൃതി വിഭവങ്ങളിൽ വലിയ സമ്മർദ്ദം സൃഷ്ടിക്കുകയും വെള്ളപ്പൊക്കം, വരൾച്ച, മണ്ണിടിച്ചിൽ, ഭൂകമ്പം എന്നിവയിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഇന്ത്യയുടെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങൾ പ്രത്യേക ദുരന്ത വെല്ലുവിളികളെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്നു. വടക്കൻ പ്രദേശം ഭൂകമ്പ മേഖല III മുതൽ V വരെയിൽ വരുന്നു. കിഴക്കൻ പ്രദേശം ബ്രഹ്മപുത്ര, ഗംഗ തുടങ്ങിയ നദികളിൽ വൻ വെള്ളപ്പൊക്കങ്ങളെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്നു. വടക്കുകിഴക്കൻ പ്രദേശം ഭൂകമ്പ മേഖല IV, V യിൽ വരുന്നു. പടിഞ്ഞാറൻ പ്രദേശം കഠിനമായ വരൾച്ച, കാറ്റിന്റെ മണ്ണൊലിപ്പ്, വെള്ളപ്പൊക്കം, ചുഴലിക്കാറ്റ് എന്നിവ അനുഭവിക്കുന്നു. തെക്കൻ തീരപ്രദേശം ചുഴലിക്കാറ്റ്, കടൽ മണ്ണൊലിപ്പ്, സുനാമി, മണ്ണിടിച്ചിൽ എന്നിവയ്ക്ക് ദുർബലമാണ്.
സുനാമി ഇന്ത്യയിൽ താരതമ്യേന പുതിയ പ്രതിഭാസമാണ്. 2004 ലെ സുനാമി മതിയായ മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനമില്ലാത്തതിനാൽ തമിഴ്നാട്, കേരളം, ആന്ധ്രാപ്രദേശ്, ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകളുടെ തീരപ്രദേശങ്ങളെ നശിപ്പിച്ചു. ഈ നൂറ്റാണ്ടിലെ പ്രധാന ദുരന്തങ്ങളിൽ ഗുജറാത്ത് ഭൂകമ്പം (2001), മുംബൈ-ഗുജറാത്ത് വെള്ളപ്പൊക്കം (2005), സുനാമി (2004), ഉത്തരഖണ്ഡ് പെരുവെള്ളം, ചുഴലിക്കാറ്റ് ഫൈലിൻ (2013) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഭോപ്പാൽ വാതക ദുരന്തം (1984) ഒരു പ്രധാന മനുഷ്യനിർമിത ദുരന്തത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.
ദുരന്തങ്ങൾ ആശയവിനിമയം, വൈദ്യുതി വിതരണം, ജലവിതരണം, ഡ്രെയിനേജ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജീവരേഖാ പിന്തുണാ സംവിധാനങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നു. ആരോഗ്യ സൗകര്യങ്ങൾ കടുത്ത സമ്മർദ്ദം നേരിടുന്നു, വാണിജ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ മോശമായി ബാധിക്കപ്പെടുന്നു. മാനസിക ആഘാതങ്ങൾക്ക് ശരിയായ മാനസിക പുനരധിവാസം ആവശ്യമാണ്. പാവപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങൾ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ബാധിക്കപ്പെടുന്നു.
ദുരന്തകാലത്ത് കെട്ടിട ഘടനകൾ നാശത്തിനും മരണത്തിനും കാരണമാകുന്നു. വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ 30 ശതമാനം കെട്ടിടങ്ങൾ മാത്രമേ സുരക്ഷാ നിയന്ത്രണങ്ങൾ അനുസരിച്ച് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നുള്ളൂ. മാസ്റ്റർ പ്ലാനുകളുടെ അഭാവവും നിലവാരമില്ലാത്ത നിർമ്മാണ സാമഗ്രികളും നാശനഷ്ടങ്ങൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
UNDAC യും ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റും ചേർന്ന് ഭൂകമ്പ സാധ്യതയുള്ള നഗരങ്ങൾക്കായി പ്രവർത്തന പദ്ധതികൾ തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്. നിലവിലുള്ള കെട്ടിടങ്ങൾ സാങ്കേതികമായി വിലയിരുത്തുകയും ഉടമകളെ നിർമ്മാണ ദൗർബല്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് അറിയിക്കുകയും വേണം. വർഷം തോറും ഏകദേശം ഒരു ദശലക്ഷം കെട്ടിടങ്ങൾ നിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും തത്തുല്യം കേടുവരികയും ചെയ്യുന്നതിനാൽ, ദുരന്ത സാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ നിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കണം.
ദുരന്ത നിയന്ത്രണത്തിൽ സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾ പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു, കേന്ദ്ര സർക്കാർ സുഗമമാക്കുന്നു. സംസ്ഥാന തല ദുരന്ത നിയന്ത്രണ സമിതികളിൽ മുതിർന്ന സെക്രട്ടറിമാരും എൻജിഒ പ്രതിനിധികളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ദേശീയ തലത്തിൽ, ക്യാബിനറ്റ് സെക്രട്ടറിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ക്രൈസിസ് മാനേജ്മെന്റ് കമ്മിറ്റി ഉണ്ട്. കേന്ദ്ര സർക്കാർ പ്രതിരോധ സേവനങ്ങൾ, വായു വിതരണം, രക്ഷാപ്രവർത്തനങ്ങൾ, ദുരിതാശ്വാസ സാധനങ്ങളുടെ ഗതാഗതം, വൈദ്യ പിന്തുണ എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ പിന്തുണ നൽകുന്നു.
പുനരധിവാസം ദുരന്ത നിയന്ത്രണത്തിന്റെ അവിഭാജ്യ ഭാഗമാണ്. ദുരന്തങ്ങൾ പതിവില്ലാത്ത സംഭവങ്ങളായതിനാൽ, പതിവില്ലാത്ത പ്രതികരണങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്, സർക്കാരിന് സാധാരണ നടപടിക്രമങ്ങളെ ആശ്രയിക്കാൻ കഴിയില്ല. വേഗത്തിലുള്ള ദുരിതാശ്വാസത്തിന് വകുപ്പുകൾ തമ്മിലുള്ള ശരിയായ ഏകോപനം അത്യാവശ്യമാണ്. രക്ഷാ സംഘങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക കഴിവുകളും മനോഭാവങ്ങളും ഏറ്റവും പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യകളും ആവശ്യമാണ്.
എല്ലാ ദുരന്തങ്ങളെയും തടയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും, ശരിയായ തയ്യാറെടുപ്പും മാനേജ്മെന്റ് സംവിധാനങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് അവയുടെ ആഘാതം തീർച്ചയായും ലഘൂകരിക്കാനാകുമെന്ന് ലേഖനം ഊന്നിപ്പറയുന്നു.
About the Author
Anjana Majumdar is an expert on disaster management and public policy in India. Her work focuses on understanding the patterns of disasters in India and developing effective management strategies to minimize their impact. She has extensively studied the relationship between human development and disaster preparedness, particularly in the Indian context. Her writing combines factual analysis with practical recommendations for policy implementation. This essay provides a comprehensive overview of India's vulnerability to various disasters and the institutional mechanisms in place to manage them.
Questions and Answers
What does the recent World Disaster Report say about disasters?
The recent World Disaster Report suggests that disasters have increased both in frequency and intensity. People are becoming more and more vulnerable to disasters of all types, and this is true for both developed and developing countries.
What are some of the common disasters?
Common disasters include earthquakes, floods, cyclones, landslides, droughts, accidents, plane crashes, and forest fires. Among these, floods are the most common disaster, followed by windstorms, droughts, and earthquakes.
What is true about both developed and developing countries?
Both developed and developing countries are experiencing disasters and becoming more vulnerable to them. Examples include floods in the UK and France, heat waves in Europe particularly the one in France in 2003, and devastating tornadoes, hurricanes, and cyclones in America that caused great loss of lives and property.
What is the relationship between human development and disaster preparedness?
There is a direct correlation between higher human development and better preparedness to manage disasters. Countries with lower human development are more vulnerable to the risks of disasters and damage. This means that better-developed countries are more equipped to handle and recover from disasters.
Which is the deadliest disaster?
Drought is the deadliest disaster, accounting for 48 percent of deaths due to natural disasters. Although floods are the most common disaster, drought causes the highest number of fatalities.
What makes India more vulnerable to disasters?
India is highly prone to disasters due to its geographical location and geological formation. Its long coastline, snow-clad peaks, high mountain ranges, and perennial rivers in the north all contribute to this vulnerability. Additionally, India has only two percent of the total geographical area but supports 18 percent of the world's population, creating tremendous pressure on natural resources that directly or indirectly leads to the occurrence of disasters.
What causes tremendous pressure on the natural resources in India?
India has only two percent of the total geographical area of the world but has to support 18 percent of the total population of the world. This huge population density creates tremendous pressure on the natural resources, which directly or indirectly leads to disasters like floods, droughts, landslides, and earthquakes.
Which is a relatively new natural disaster in India?
Among all disasters in India, tsunami is a relatively new phenomenon. Due to lack of an adequate warning system, the tsunami of 2004 devastated large portions of the coastal regions of Tamil Nadu, Kerala, and Andhra Pradesh, besides the Andaman and Nicobar Islands.
Which is the man-made disaster that India witnessed in the last century?
The Bhopal Gas Tragedy of 1984 is the man-made disaster that India witnessed in the last century. It is mentioned as a significant example of industrial disaster alongside natural disasters.
Name some of the major natural disasters faced by India during this century.
Major disasters India faced during this century include the Gujarat earthquake (2001), the tsunami (2004), the Mumbai-Gujarat floods (2005), the Uttarkhand flashfloods, and hurricane Phailin in coastal Orissa and Andhra Pradesh (2013).
Which are the lifeline support systems that get damaged in disasters?
The lifeline support systems that get damaged include communication, power supply, water supply, and drainage. Additionally, healthcare and hospitals are put under severe stress, and commercial and economic activities are badly affected.
Which section of the society is most affected by disasters? Why?
The poor sections of society are most affected by disasters because they have to work daily to earn their livelihood. When disasters strike and economic activities come to a standstill, they lose their source of income and are unable to recover quickly.
What measures need to be taken to ensure the safety and security of the buildings?
Both private and public buildings should be constructed according to guidelines prescribed by law. Constructions should strictly adhere to the master-plan approved by the authorities. Good quality materials should be used for construction. In vulnerable areas, existing buildings should be technically assessed and individual owners and group-housing authorities should be informed about weaknesses in their construction.
What are the major limitations in constructing safe and secure buildings?
In developing countries, only 30 percent of buildings are constructed in accordance with regulations laid down for ensuring safety and security. The lack of a master-plan and the inferior quality of materials used for construction also aggravate the casualties arising from disasters.
What is the requirement in the areas vulnerable to earthquakes in order to reduce damage and death?
In areas vulnerable to earthquakes, existing buildings should be technically assessed and owners should be informed about weaknesses in their construction. A monitoring mechanism should be set up in disaster-prone areas which must act in proper coordination with concerned authorities to ensure the fulfillment of building codes.
What is the structure of the state and central level committees of disaster management?
At the state level, there is a State Level Disaster Management Committee consisting of senior secretaries of various departments and representatives of NGOs. At the national level, there is a Crisis Management Committee headed by the Cabinet Secretary and the secretaries from the major departments of the government.
How does the central government coordinate disaster management activities in India?
The central government, with proper coordination with various ministries, provides necessary support to the states. This includes defense services like air dropping, rescuing, searching, and transport of relief goods, as well as availability of rail and ferry services, health personnel, and medical support.
What are the special requirements of the rescue team, according to the author?
Rescue teams require learning of special skills and attitudes in dealing with disasters. Additionally, they need to be well-equipped with the latest technologies. Since disasters are non-routine events requiring non-routine responses, normal procedures cannot be relied upon.
What is the purpose of disaster management?
The whole purpose of disaster management is not to prevent natural or man-made disasters, as we may not be able to avert many of them. However, we can definitely mitigate their impact through proper preparedness, effective response systems, and rehabilitation measures.